Επισκόπηση έργου
Σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ETAA), το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων της Ελλάδας προώθησε ένα εμβληματικό έργο Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για την κατασκευή του φράγματος Μιναγιώτικου. Αυτή η κρίσιμη υποδομή έχει ως στόχο τη συλλογή υδάτινων πόρων και επιφανειακών απορροών σε ένα φράγμα, με την υποστήριξη ενός δικτύου άρδευσης που έχει σχεδιαστεί για να εξυπηρετεί τις γεωργικές ανάγκες των δήμων Πύλου-Νέστορα και Μεσσήνης.
Πέρα από τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτινων πόρων και την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγικότητας της περιοχής, το έργο επιδιώκει να αναδείξει τις δυνατότητες των ΣΔΙΤ ως εργαλείου βιώσιμης ανάπτυξης υποδομών. Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται η ανάθεση σε ιδιωτικό φορέα της μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας και μεταβίβασης του έργου (DBFOT – Design, Build, Finance, Operate and Transfer).
Η PLANET ανέλαβε την παροχή ολοκληρωμένων συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη δομή, προετοιμασία και υλοποίηση της πρωτοβουλίας, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση τόσο με το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο όσο και με τα αυστηρά πρότυπα προμηθειών και διακυβέρνησης της EBRD.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί πρότυπο αξιοποίησης των ΣΔΙΤ για την ανάπτυξη βιώσιμων υποδομών, ευθυγραμμίζοντας τους στόχους του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα προς την επίτευξη ουσιαστικών αναπτυξιακών αποτελεσμάτων. Η συνεργασία μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, της European Bank for Reconstruction and Development και της PLANET αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των στρατηγικών.
Η Πρόκληση
Η υλοποίηση του έργου του φράγματος Μιναγιώτικου με τη μορφή ΣΔΙΤ παρουσίαζε μοναδικές προκλήσεις. Κεντρικός στόχος ήταν η δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, διασφαλίζοντας παράλληλα πλήρη συμμόρφωση τόσο με την τοπική νομοθεσία και με τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Η πολυπλοκότητα του έργου απαιτούσε λύσεις σε διάφορα κρίσιμα ζητήματα.
Η ελκυστικότητα του έργου προς δυνητικούς επενδυτές προϋπέθετε την αναλυτική αξιολόγηση των υφιστάμενων μελετών και εγγράφων δημοπράτησης, ώστε να εντοπιστούν τυχόν ελλείψεις και να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ τεχνικής αρτιότητας, νομικής επάρκειας και λειτουργικής σαφήνειας.
Παράλληλα, ήταν απαραίτητη η διαμόρφωση ενός κατάλληλου πλαισίου κατανομής κινδύνων και χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας (bankability), καθώς και η ενσωμάτωση ολοκληρωμένων Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Εκτιμήσεων Επιπτώσεων (ESIA) σύμφωνα με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές.
Τέλος, κρίσιμο στοιχείο της επιτυχίας του έργου αποτέλεσε η ενίσχυση των δυνατοτήτων της δημόσιας διοίκησης, ώστε τα αρμόδια στελέχη να μπορούν να παρακολουθούν και να διαχειρίζονται αποτελεσματικά ένα σύνθετο έργο ΣΔΙΤ αυτού του μεγέθους.
Αυτές οι προκλήσεις υπογράμμισαν την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη και καλά συντονισμένη προσέγγιση, προκειμένου να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του έργου και ο θετικός αντίκτυπός του στην περιοχή.
Προσέγγιση του Συμβούλου
Για το σκοπό αυτό, η PLANET παρέχει μια δομημένη, πολυεπίπεδη προσέγγιση για την επιτυχή υλοποίηση του έργου:
- Ανάλυση ελλείψεων: Αναλυτική αξιολόγηση των υφιστάμενων μελετών σκοπιμότητας και εντοπισμός σημείων που απαιτούν βελτίωση ή συμπλήρωση.
- Προετοιμασία Διαγωνιστικής Τεκμηρίωσης
Προετοιμασία ολοκληρωμένου πακέτου εγγράφων δια, συμπεριλαμβανομένων:
RFQ (Ερωτηματολόγιο προεπιλογής, εκδήλωση ενδιαφέροντος κ.λπ.)
RFP (Αίτηση υποβολής προτάσεων), που καλύπτει τις φάσεις του ανταγωνιστικού διαλόγου και τις δεσμευτικές προσκλήσεις υποβολής προσφορών
Συμφωνίες συνεργασίας και παραρτήματα, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών προδιαγραφών.
- Έγκριση από τις αρμόδιες αρχές για όλα τα έγγραφα του έργου.
Αξιολόγηση περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων (ESIA):
Περιεχόμενο και λεπτομερείς όροι αναφοράς για την εφαρμογή της ESIA από τον επιτυχόντα υποψήφιο.
Τεχνική εποπτεία:
Υποστήριξη μέσω Διεθνούς Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τη διασφάλιση συμμόρφωσης με διεθνή πρότυπα ασφάλειας φραγμάτων.
- Διαμόρφωση ΣΔΙΤ:
- Κατανομή κινδύνων και διαμόρφωση πλαισίου και διαμόρφωση χρηματοδοτικής βιωσιμότητας για τη διασφάλιση της ελκυστικότητας του έργου προς επενδυτές και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
- Καθοδήγηση κατά τη διάρκεια των διαδικασιών ανταγωνιστικού διαλόγου και αξιολόγησης προσφορών, σε συνεργασία με τους υποψηφίους και χρηματοδότες
- Διαγωνιστική Διαδικασία και Εκπαίδευση:
- Υποστήριξη της διαγωνιστικής διαδικασίας σύμφωνα με τα πρότυπα της EBRD και το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο.
- Σχεδιασμός και υλοποίηση εκπαιδευτικών εργαστηρίων για στελέχη της δημόσιας διοίκησης σε θέματα προμηθειών, παρακολούθησης και διαχείρισης έργων ΣΔΙΤ.
- Εμπορική και χρηματοοικονομική περάτωση:
- Υποστήριξη του Δημοσίου στην επίτευξη εμπορικής ολοκλήρωσης, διασφαλίζοντας την υπογραφή όλων των συμφωνιών.
- Υποστήριξη για την ολοκλήρωση του χρηματοοικονομικού κλεισίματος (financial close).
Αποτέλεσμα
Το έργο εξελίσσεται σταθερά, στο πλαίσιο ενός ισχυρού και καλά δομημένου σχήματος υλοποίησης που έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του. Σημαντικά ορόσημα έχουν ήδη επιτευχθεί, διασφαλίζοντας τη διεξαγωγή μιας ανταγωνιστικής και διαφανούς διαδικασίας ΣΔΙΤ. Παρότι η πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στην ευθυγράμμιση των συμφερόντων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίησή της.
Η συνεργατική αυτή προσέγγιση έχει θέσει ισχυρές βάσεις ώστε το Φράγμα Μιναγιώτικου να αποτελέσει μια υποδομή με καθοριστικό αναπτυξιακό ρόλο για την περιοχή, καλύπτοντας κρίσιμες ανάγκες του αγροτικού τομέα και συμβάλλοντας στη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
